Πώς αξιολογούμε τις πηγές

Έκδοση 1, 21 Οκτωβρίου 2026. Δεχόμαστε σχόλια· κάθε αλλαγή της μεθόδου καταγράφεται με ημερομηνία.

Κανένα μέσο δεν αξιολογείται στην πλατφόρμα πριν δημοσιευτεί ολόκληρη αυτή η μέθοδος. Κάθε αξιολόγηση φέρει ημερομηνία, το μέγεθος του δείγματος από το οποίο προέκυψε και ιστορικό αλλαγών.

Τι μετράμε

Στη γραμμή κάλυψης κάθε είδησης, οι επτά βαθμίδες κλίσης ομαδοποιούνται σε τρεις: Αριστερά, Κέντρο, Δεξιά. Μέσα χωρίς αξιολόγηση εμφανίζονται χωριστά και δεν μετρούν στα ποσοστά.

Πώς προκύπτει η πολιτική κλίση και η στάση

Είμαστε μικρή ομάδα: ένας υπεύθυνος σύνταξης, με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Η αξιολόγηση στηρίζεται σε δύο πηγές που μπορούμε να τεκμηριώσουμε, και δεν δημοσιεύεται χωρίς έγκριση του υπεύθυνου σύνταξης.

1. Δηλωμένη ή δομική σχέση. Μέσα που ανήκουν σε κόμμα ή ελέγχονται από κόμμα, καθώς και τα κρατικά μέσα, χαρακτηρίζονται με βάση δημόσια στοιχεία. Δεν «μετράμε» κάτι που είναι γνωστό.
2. Ανάλυση περιεχομένου με τεχνητή νοημοσύνη. Ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης (Claude) βαθμολογεί ένα δείγμα άρθρων κάθε μέσου με τα κριτήρια του παρακάτω πίνακα και παραθέτει αυτούσια τα αποσπάσματα στα οποία στηρίζει κάθε βαθμό. Ένα δεύτερο, ισχυρότερο μοντέλο συνθέτει τα αποτελέσματα ανά μέσο και προτείνει κλίση, στάση και βεβαιότητα.
   • Το μοντέλο δεν βλέπει από ποιο μέσο είναι το άρθρο: το όνομα του μέσου και του ομίλου του αφαιρούνται, ώστε να κρίνει το κείμενο και όχι τη φήμη του μέσου.
   • Το δείγμα δίνει έμφαση στα πολιτικά και οικονομικά άρθρα, γιατί αυτά δείχνουν κλίση και στάση. Στόχος είναι 200 άρθρα ανά μέσο ανά τρίμηνο.
   • Ένα απόσπασμα κρατιέται ως τεκμήριο μόνο αν υπάρχει λέξη προς λέξη στο άρθρο.
   • Ποια είναι η κυβέρνηση ορίζεται σε ένα αρχείο με ημερομηνία. Όταν αλλάζει κυβέρνηση, ξεκινά νέος γύρος.
   • Μια αξιολόγηση δημοσιεύεται μόνο με μέτρια ή υψηλή βεβαιότητα και τουλάχιστον 20 πολιτικά άρθρα. Αν ο χαρακτηρισμός απέχει περισσότερο από μιάμιση βαθμίδα από τη μέση κλίση που μετρήθηκε στα άρθρα, ο υπεύθυνος σύνταξης πρέπει να τον εξετάσει χωριστά.
3. Τυφλή επιτροπή αναγνωστών, όταν συγκροτηθεί. Τα εργαλεία υπάρχουν: αναγνώστες από όλο το πολιτικό φάσμα κρίνουν ανώνυμα δείγματα τίτλων και εισαγωγών, και κάθε πολιτική ομάδα μετρά το ίδιο. Μέχρι να βρεθούν τουλάχιστον 40 αναγνώστες, η επιτροπή δεν χρησιμοποιείται και δεν την παρουσιάζουμε ως πηγή.
   • Όταν λειτουργήσει: κλίμακα 7 βαθμίδων για την κλίση και τέσσερις επιλογές για τη στάση· αναγνώστες σε τρεις ομάδες από την αυτοτοποθέτησή τους (0–3, 4–6, 7–10) και τρεις από την έγκριση του κυβερνητικού έργου, με ίσο βάρος· αποκλεισμός απαντήσεων κάτω από 3 δευτερόλεπτα ανά δείγμα ή με την ίδια κλίση σε 20 ή περισσότερα δείγματα· χαρακτηρισμός μόνο με 10 δείγματα, 30 κρίσεις και αναγνώστες και των τριών ομάδων· δημοσίευση της συμφωνίας τους (Krippendorff's alpha).

Η αξιολόγηση που εμφανίζεται είναι η ανάλυση περιεχομένου, εφόσον την εγκρίνει ο υπεύθυνος σύνταξης. Στη σελίδα κάθε μέσου δείχνουμε τη βεβαιότητα, το μέγεθος του δείγματος, τη σύντομη αιτιολόγηση και τα άρθρα στα οποία στηρίζεται, με σύνδεσμο προς το καθένα. Αν η βεβαιότητα είναι χαμηλή, δεν δημοσιεύουμε αξιολόγηση και το μέσο εμφανίζεται ως «Ανεπαρκή δεδομένα». Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποφασίζει ποτέ μόνη της μια αξιολόγηση.

Η μέθοδος αυτή στηρίζεται σε ένα μοντέλο και σε έναν άνθρωπο. Είναι λιγότερο ισχυρή από μια επιτροπή αναγνωστών, και γι' αυτό τη λέμε με το όνομά της σε κάθε αξιολόγηση: «Ανάλυση περιεχομένου από τεχνητή νοημοσύνη, με έγκριση συντάκτη».

Κριτήρια (βαθμός 1 έως 5)

Πώς προκύπτει η τεκμηρίωση

• Πόσες φορές, ανά 1.000 άρθρα τους τελευταίους 12 μήνες, ένας ελεγκτής γεγονότων πιστοποιημένος από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Προτύπων Ελέγχου Γεγονότων (EFCSN) αναφέρει το μέσο ως σημείο όπου εμφανίστηκε ένας ισχυρισμός που έκρινε ανακριβή.
• Αν το μέσο δημοσιεύει διορθώσεις και αν σημειώνει τα άρθρα που διόρθωσε.
• Αν τα άρθρα κατονομάζουν πηγές και παραπέμπουν σε αυτές.
• Πόσο συχνά ο τίτλος υπόσχεται κάτι που το κείμενο δεν περιέχει.
• Η επανάληψη του ίδιου ανακριβούς ισχυρισμού βαραίνει περισσότερο από ένα μεμονωμένο λάθος.

Ιδιοκτησία

Για κάθε μέσο δείχνουμε την εταιρεία που το εκδίδει, τον τελικό ιδιοκτήτη (πρόσωπο, οικογένεια, κόμμα, κράτος, συνεταιρισμός, μη κερδοσκοπικός οργανισμός, ξένος όμιλος), τις άλλες δραστηριότητες του ιδιοκτήτη (π.χ. ναυτιλία, ενέργεια, κατασκευές, τράπεζες, ποδοσφαιρική ομάδα) και, όπου έχουν δημοσιευτεί, τα ποσά κρατικής διαφήμισης που έλαβε, με το έτος. Ως επιρροή θεωρείται συμμετοχή άνω του 5%.

Πηγές, κατά σειρά βαρύτητας: το Μητρώο Έντυπου και Ηλεκτρονικού Τύπου, η εθνική βάση ιδιοκτησίας μέσων του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Ελευθερία των Μέσων, τα αρχεία μετόχων του ΕΣΡ, το ΓΕΜΗ, η «Ταυτότητα» κάθε ιστοσελίδας, και τεκμηριωμένα δημοσιεύματα για εξαγορές. Κάθε στοιχείο φέρει την πηγή του και την ημερομηνία ελέγχου. Ό,τι δεν τεκμηριώνεται από δημόσια πηγή εμφανίζεται ως «Δεν διατίθεται».

Τυφλά σημεία

Μια είδηση είναι «τυφλό σημείο» για μια πλευρά όταν:

• την καλύπτουν τουλάχιστον 8 μέσα με αξιολόγηση,
• η πλευρά αυτή έχει το πολύ το 10% της κάλυψης,
• η αντίθετη πλευρά έχει τουλάχιστον το 40%,
• και μέσα με χαμηλή τεκμηρίωση αποτελούν το πολύ το 35% της κάλυψης (ο όρος αυτός θα εφαρμοστεί όταν υπάρξουν αξιολογήσεις τεκμηρίωσης).

Ο ίδιος κανόνας εφαρμόζεται και στον άξονα της στάσης προς την κυβέρνηση. Στις 21 Οκτωβρίου 2026, με 22 αξιολογημένα μέσα, τα όρια αυτά χαρακτήρισαν τυφλό σημείο το 4,2% των ειδήσεων με τρία ή περισσότερα μέσα· στόχος είναι 5 έως 8%. Στη σελίδα «Τυφλά σημεία» δείχνουμε πόσα από τα αξιολογημένα μέσα είναι σε κάθε πλευρά, γιατί όσο η αναλογία δεν είναι ισορροπημένη, μέρος των τυφλών σημείων οφείλεται σε αυτήν.

Τι κάνει η τεχνητή νοημοσύνη

• Ταξινομεί τα άρθρα κατά θέμα και περιοχή και τα ομαδοποιεί ανά είδηση.
• Γράφει σύντομες περιλήψεις μόνο από όσα αναφέρουν τα ίδια τα άρθρα. Κάθε πρόταση συνοδεύεται από τα μέσα που την αναφέρουν. Πρόταση χωρίς παραπομπή δεν δημοσιεύεται.
• Μεταφράζει στα ελληνικά τίτλους ξένων μέσων και γράφει σύνοψη έως δύο προτάσεων μόνο από όσα δημοσιεύει το ίδιο το μέσο στη ροή του, με σύνδεσμο στο πρωτότυπο.
• Ξεχωρίζει, σε κάθε έλεγχο γεγονότων, τους συνδέσμους προς το σημείο όπου εμφανίστηκε ο ισχυρισμός από τις απλές παραπομπές.
• Συγκεντρώνει τεκμήρια για τις αξιολογήσεις, που τα διαβάζουν άνθρωποι.
• Επιλέγει τις φάσεις μιας είδησης που εξελίσσεται, ανάμεσα στους τίτλους των μέσων.
• Προτείνει την ημερήσια έκδοση από τις περιλήψεις της ημέρας. Τη δημοσιεύει μόνο συντάκτης, αφού τη διαβάσει.

Κάθε περίληψη φέρει την ένδειξη: «Περίληψη από τεχνητή νοημοσύνη (Claude) με βάση N άρθρα. Ενδέχεται να περιέχει λάθη· ελέγξτε τις πηγές.» Το 2% των περιλήψεων ξαναελέγχεται κάθε μέρα σε σύγκριση με τα πλήρη άρθρα. Αν μια πρόταση δεν στηρίζεται στα άρθρα ή η περίληψη δεν είναι ουδέτερη, η περίληψη αποσύρεται. Κάθε αναγνώστης μπορεί να αναφέρει λάθος. Τα αποτελέσματα των ελέγχων ποιότητας δημοσιεύονται στη σελίδα «Έλεγχοι ποιότητας» και ενημερώνονται συνεχώς.

Έλεγχοι γεγονότων

Δεν κάνουμε δικούς μας ελέγχους. Δείχνουμε ελέγχους που δημοσιεύουν ελεγκτές πιστοποιημένοι από το EFCSN (Greece Fact Check, FactReview, Ellinika Hoaxes, Fact Check Cyprus). Ένας έλεγχος συνδέεται με ένα μέσο μόνο όταν ο ίδιος ο ελεγκτής παραπέμπει σε άρθρο του μέσου ως σημείο όπου εμφανίστηκε ο ισχυρισμός. Το συμπέρασμα που δείχνουμε είναι του ελεγκτή.

Ενστάσεις

Κάθε μέσο μπορεί να ζητήσει επανεξέταση της αξιολόγησής του, ενός ελέγχου γεγονότων που συνδέσαμε με άρθρο του, μιας περίληψης ή των στοιχείων ιδιοκτησίας του, από τη σελίδα «Ενστάσεις μέσων». Ο υπεύθυνος σύνταξης απαντά μέσα σε 30 ημέρες· για αξιολόγηση, την επανεξετάζει με νέο δείγμα άρθρων και μπορεί να την αποσύρει. Η απόφαση (δεκτή ή όχι, με αιτιολόγηση) καταγράφεται δημόσια στη σελίδα του μέσου, χωρίς το κείμενο της ένστασης. Το email απάντησης διαγράφεται μόλις δοθεί η απόφαση.

Τι δεν κάνουμε

• Δεν δεχόμαστε κρατική διαφήμιση, ούτε διαφήμιση από ιδιοκτήτες μέσων που αξιολογούμε.
• Δεν αναδημοσιεύουμε κείμενα ή φωτογραφίες μέσων χωρίς άδεια. Δείχνουμε τίτλο, μέσο, ώρα και σύνδεσμο.
• Δεν παρακάμπτουμε τους περιορισμούς που θέτουν τα μέσα για αυτόματη πρόσβαση (robots.txt) ούτε τα συστήματα προστασίας τους.
• Δεν αξιολογούμε μεμονωμένους δημοσιογράφους.

Η δική μας ιδιοκτησία

[Συμπληρώνεται πριν από τη δημοσίευση: εταιρεία, μέτοχοι, κάθε χρηματοδότης άνω των 5.000 €. Η πλατφόρμα αξιολογείται με την ίδια μέθοδο.]